Hiểu được lý huyền diệu của âm dương thì biết được suy vượng, sinh tử; không hỏi toạ sơn và lai thuỷ, chỉ cần gặp tử khí đều không lấy.
1. Không gian là âm, thời gian là dương
Thư và Hùng tuy phân âm dương, nhưng cả hai vẫn là địa hình địa vật của tự nhiên — thực chất đều là một âm lớn, vì chúng đều là không gian. Kinh Dịch từ Thái Cực trở xuống: thanh giả bay lên thành dương khí, trọc giả hạ xuống thành âm chất; dương khí vô hình mà hằng động, âm chất hữu hình mà hằng tĩnh. Không gian hữu hình nên thuộc âm chất; theo lý âm dương tương đối, ắt phải có một dương khí tương ứng — đó chính là thời gian, lấy đặc tính vô hình của nó.
Thế giới ta sống là hợp thể của thời gian và không gian: chỉ có không gian mà không thời gian thì vạn vật không sinh diệt; chỉ có thời gian mà không không gian thì bốn mùa không chỗ dựa. Hợp thành luận thời không — cũng là một nghĩa khác của âm dương tương hợp.
2. Nguyên Vận — đơn vị đo thời gian của phong thuỷ
Ngày xưa tính giờ dùng sáu mươi giáp tý, một vòng giáp tý là 60 năm. Theo luận tam sinh vạn vật, hợp ba vòng thành 180 năm — một Đại Nguyên; dưới đại nguyên lại chia thành các tiểu vận để luận chi tiết, gọi chung là Nguyên Vận.
2.1. Thiên Vận — Tam Nguyên Cửu Vận
Thiên Vận thống lĩnh trời, chủ tể sự hiển ảnh quang sắc của tử bạch đại tiểu hạn. Quang của nó phân thành chín; vì tốc độ quang sắc hằng định nên các vận đều dài bằng nhau, lại lấy ba làm dụng: ba vận hợp thành một Tiểu Nguyên, gọi là Tam Nguyên Cửu Vận.
2.2. Địa Vận — Nhị Nguyên Bát Vận
Địa Vận thống lĩnh đất, chủ tể sự biến hoá của Kim Long sơn thuỷ đại địa. Quái của nó có tám; vì âm dương hào sai khác nên độ dài của tám vận đều khác nhau, lại lấy hai làm dụng: phân hai tiểu nguyên, mỗi tiểu nguyên thống lĩnh bốn quái dương và bốn quái âm, gọi là Nhị Nguyên Bát Vận.
2.3. Hai hệ thống, hai công năng
Tranh luận giữa Thiên Vận và Địa Vận kéo dài từ xưa, mỗi bên giữ một ý. Thực tế cả hai đều thuộc hệ thống truyền thừa Huyền Không, không thể thiếu một: Thiên Vận dùng cho Thái Tuế, Địa Vận dùng cho Kim Long. Hệ thống phân chia rõ ràng, công năng khác nhau.
3. Địa Vận suy diễn từ Lạc Thư và Tiên Thiên Bát Quái
Lạc Thư chủ tể sự lưu hành của khí cơ đại địa. Phương pháp lưu hành có hai đường thuận nghịch:
- Thuận: 5 → 6 → 7 → 8 → 9 → 1 → 2 → 3 → 4 (một đường xoay thuận chiều kim đồng hồ).
- Nghịch: 5 → 4 → 3 → 2 → 1 → 9 → 8 → 7 → 6 (một đường xoay ngược chiều kim đồng hồ).
Dùng Bài Sơn Chưởng để xem sẽ rõ ràng hơn cả — đây là cách bấm tay truyền thống giúp an số nhanh mà không cần vẽ bảng.
4. Nguyên tắc dùng
Thư Hùng là âm chất, mà âm chất thì có sinh tử suy vượng; sự phân biệt sinh tử suy vượng ấy phải dùng Địa Vận để tính toán. Đây là lý do vì sao phần Nguyên Vận phải học ngay sau phần Thư Hùng, trước khi bước vào Linh Thần — Chính Thần.