Tiên thiên la kinh thập nhị chi, hậu thiên tái dụng can dữ duy, bát can tứ duy phụ chi vị, tử mẫu công tôn đồng thử thôi.
1. Nguồn gốc 24 sơn
Ba câu đầu của tiết này, người đời phần nhiều cho rằng ẩn chứa bí mật lớn lao, xem là thiên cơ bí quyết. Thực ra Tăng sư chỉ đang giải thích nguồn gốc của 24 sơn trên la kinh: trước tiên dùng mười hai địa chi xếp thuận, sau đó dùng tám thiên can (Mậu Kỷ nhập trung cung không dùng) và bốn quái duy Càn — Khôn — Cấn — Tốn để phụ trợ. Như vậy 24 sơn địa bàn trên la kinh là đại công cáo thành.
2. Thiên cơ nằm ở câu thứ tư
Bí quyết thực sự nằm ở câu tử mẫu công tôn đồng thử thôi — chỉ rõ rằng sự suy diễn tử mẫu công tôn cũng nằm trên chính 24 sơn địa bàn này. Vậy tử mẫu công tôn là gì? Chính là Huyền Không Đại Quái, được xem là bí quyết trong truyền thừa Huyền Không.
3. Tử Mẫu — Càn Khôn sinh sáu quái con
Bát quái từ quái Càn mà ra; Càn vốn thuần dương nhất khí, dương cực thì phản âm thành quái Khôn — đến đây trời đất mới phân chia, âm dương song song. Tuy nhiên cô âm bất sinh, độc dương bất trưởng: âm dương tuy tương đối mà chưa có sinh cơ, thế là âm dương bắt đầu tương hợp, Càn Khôn bắt đầu giao cấu, trời đất mới sinh sôi không ngừng.
(Đây cũng chính là luận về Adam và Eva trong Kinh Thánh — triết lý Đông Tây danh xưng khác nhau nhưng thực chất giống nhau.)
Sự giao cấu của Dịch chính là Trừu Hào Hoán Tượng: Khôn thể được một khí Càn, theo thứ tự sinh ba quái dương Chấn — Khảm — Cấn; Càn khí được một chất Khôn, theo thứ tự sinh ba quái âm Tốn — Ly — Đoài. Cho nên Càn Khôn là cha mẹ của sáu quái con; Phụ Mẫu Tử Tức thành định luận — đây cũng là suy luận của Tiên Thiên Bát Quái.
4. Tiên Thiên Bát Quái phối 24 sơn
Sau khi hiểu lý tử mẫu, phải đặt tám quái tiên thiên lên vòng 24 sơn để thấy được chỗ giao nhau của các hào — đây là bước bắt buộc trước khi suy diễn Đại Quái.
5. Ghi nhớ
- 12 địa chi xếp thuận là nền của địa bàn.
- 8 thiên can (trừ Mậu Kỷ) và 4 quái duy chỉ là phụ vị.
- 24 sơn không chỉ để đo hướng — nó còn là bàn suy diễn tử mẫu công tôn.