Chuyên đề Huyền Không Lục Pháp chân truyền do phongthuylienhoa – Thầy Vũ Giới biên soạn và hệ thống lại theo mạch Dương Công cổ pháp. Đây là bài 16 trong loạt bài giảng Lục Pháp.
DỊCH TRONG LỤC PHÁP CÓ VAI TRÒ VÔ CÙNG QUAN TRỌNG!
Sau khi trải qua phần Nhập Môn Giải Mật, các bạn hẳn đã có những cảm nhận sâu sắc. Nếu học Dịch không tốt, việc muốn học tốt Lục Pháp chẳng khác nào kẻ mộng du nói chuyện mơ!
Trong phần Nhập Môn Giải Mật, chúng ta đã phân tích rõ ràng các nguyên lý và điểm then chốt của Hà Đồ, Lạc Thư, Tiên Thiên Bát Quái và Hậu Thiên Bát Quái. Mặc dù đây là những kiến thức cơ bản nhất của Dịch, nhưng thực chất chúng cũng là những phần sâu xa nhất! Những diệu lý trong này sẽ càng trở nên rõ ràng hơn khi các bạn càng thấu hiểu sâu sắc về Dịch.
Lần này, chúng ta sẽ thử nhìn Dịch từ một góc độ khác, xem Dịch sẽ hiện ra dưới hình thái nào nhé!
Từ xưa đến nay, việc nghiên cứu Dịch có bốn hướng chính, đó
là: Lý, Khí, Tượng, và Số. Cụ thể như sau:
Lý: Là nguyên lý, tức là lý do tại sao Dịch được gọi là Dịch. Ví dụ như: Âm dương là gì? Tại sao các quái lại sắp xếp như vậy? Hà Đồ và Lạc Thư thực sự bắt nguồn từ đâu?... Đây là góc độ nghiên cứu về nguyên lý cơ bản của Dịch.
Khí: Người xưa cho rằng sự thay đổi của vạn vật trong tự nhiên đều có một sức mạnh thần bí đằng sau điều khiển, sức mạnh này được gọi là Khí. Khí này không thể nhìn thấy, không thể chạm vào,
nhưng có thể cảm nhận được. Theo ngôn ngữ hiện đại, có thể hiểu Khí là khái niệm về trường. Một vật hưng thịnh là nhờ sinh khí dồi dào, một nơi suy tàn là do tử khí tràn ngập. Vợ lấn át chồng là do âm khí thịnh mà dương khí suy, người già sinh con là nhờ dương khí hồi phục! Việc nghiên cứu nguyên nhân đằng sau các hiện tượng tự nhiên chính là góc độ nghiên cứu Dịch từ Khí.
Tượng: Tượng chính là hiện tượng, tức là những sự vật, sự việc có thể nhìn thấy trong tự nhiên. Góc độ Tượng được sử dụng nhiều nhất trong phần loại tượng của Dịch (tham khảo phần Nhập Môn Giải Mật), tức là ứng dụng thực tế của vật dĩ loại tụ, loại dĩ quần phân. So với góc độ Khí đã đề cập ở trên, góc độ Tượng nghiên cứu chính là kết quả bề mặt do Khí tạo ra. Hai góc độ này, một biểu hiện bên ngoài, một ẩn chứa bên trong, thực chất không thể tách rời!
Số: Số chính là tính toán. Một số người cho rằng việc bàn về Khí
thứ không thể nhìn thấy – quá trừu tượng, còn việc bàn về Tượng
những liên tưởng vô tận – lại quá mơ hồ. Vì vậy, họ chuyển hướng nghiên cứu điểm khác biệt lớn nhất giữa Dịch và các triết học khác, chính là góc độ Số. Như vậy, mọi thứ đều có thể tính toán được, không cần phải bàn luận cao xa! Đây cũng là phần có liên quan mật thiết nhất giữa Dịch và Ngũ Thuật Mệnh Lý. Chính vì có thể tính toán được nên góc độ này được nhiều học giả yêu thích qua các thời đại. Bốn góc độ nghiên cứu Dịch này – Lý, Khí, Tượng, và Số – có thể được tóm tắt như trong bảng dưới đây.
Tuy nhiên, cách phân loại này khá rời rạc, không thể thấy được mối quan hệ tương hỗ giữa bốn góc độ này, chúng ta hãy dịch chuyển vị trí của chúng một chút nhé!
Như vậy, chúng ta sẽ dễ dàng hiểu được mối quan hệ tương hỗ giữa bốn yếu tố này!
LÝ LÀ NGUYÊN LÝ CỦA DỊCH, VÀ NÓ NGHIÊN CỨU HAI YẾU TỐ CHÍNH LÀ KHÍ VÀ TƯỢNG.
Trong đó, Khí chủ về sự biến đổi vô hình, còn Tượng chủ về tính chất hữu hình của sự vật. Một bên là Khí, một bên là Chất, một biểu hiện bên ngoài, một ẩn chứa bên trong, mỗi yếu tố đều có vai trò riêng. Cuối cùng, Số đóng vai trò thống nhất, có thể tính toán được sự biến đổi của Khí và tính chất của Tượng. Từ đây, chúng ta có thể thấy rằng bốn yếu tố Lý, Khí, Tượng, và Số không phải là bốn góc độ
riêng biệt, mà thực chất là một hệ thống nghiên cứu Dịch hoàn chỉnh, không thể tách rời.
Nếu chúng ta đi sâu hơn vào nghiên cứu, sẽ phát hiện ra một số mối quan hệ thú vị hơn nữa:
Thứ nhất: Chúng ta biết rằng Khí được chia thành hai phần chính là Âm Khí và học trò trong nhóm nghiên cứu Khí, dựa trên sự biến đổi do tăng (nhập) và giảm (xuất). Điều này không phải chính là nguyên lý cơ bản của Lưỡng Nghi trong Dịch sao?
Thứ hai: Tượng đề cập đến biểu tượng của vạn vật trong tự nhiên, đặc biệt nhấn mạnh vào việc phân loại tính chất. Chúng ta đều biết rằng việc phân loại tính chất này chính là ứng dụng của Ngũ Hành truyền thống, mà Ngũ Hành lại được suy ra từ Tứ Tượng (bốn mùa). Vì vậy, nghiên cứu tính chất của Tượng không phải chính là nguyên lý cơ bản của Tứ Tượng trong Dịch sao?
Thứ ba: Số đề cập đến khả năng tính toán sự biến đổi của Khí và tính chất của Tượng. Mục đích của việc tính toán này không gì khác ngoài việc xác định Cát (tốt) và Hung (xấu). Khí tốt chủ về thu nạp, Khí xấu chủ về phát tán; Tượng tốt chủ về tăng cường, Tượng xấu chủ về suy yếu. Phương pháp này, chuyên về xác định Cát Hung, không phải chính là nguyên lý cơ bản của Bát Quái (Bát Quái định Cát Hung) trong Dịch sao?
Thứ tư: Chúng ta nói rằng Lý là nguyên lý hình thành của Dịch, tức là điểm khởi nguồn của Dịch. Điều này không phải chính là nguyên lý cơ bản của Thái Cực trong Dịch sao?
Từ bốn điểm luận giải trên, chúng ta có thể tổng hợp thành biểu đồ dưới đây:
Thái Cực → Lưỡng Nghi (Âm Khí & học trò trong nhóm nghiên cứu Khí) → Tứ Tượng (Ngũ Hành) → Bát Quái (Cát Hung).
Như vậy, Lý, Khí, Tượng, và Số không chỉ là bốn góc độ nghiên cứu riêng biệt, mà là một hệ thống liên kết chặt chẽ, tạo nên nền tảng vững chắc cho việc nghiên cứu và ứng dụng Dịch trong thực tế.
Kết luận: Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa bốn yếu tố này sẽ giúp chúng ta nắm bắt được bản chất sâu xa của Dịch, từ đó ứng dụng một cách hiệu quả trong các lĩnh vực như phong thủy, mệnh lý, và nhiều khía cạnh khác của đời sống.
Từ biểu đồ này, chúng ta còn có thể rút ra một số ý tưởng quan trọng về Dịch:
- Thứ nhất: Việc nghiên cứu bốn yếu tố Lý, Khí, Tượng, và Số trong Dịch thực chất chính là quá trình Thái Cực sinh Lưỡng Nghi, Lưỡng Nghi sinh Tứ Tượng, Tứ Tượng sinh Bát Quái, Bát Quái định Cát Hung được áp dụng ngược lại để nghiên cứu chính bản thân nó. Điều
này đại diện cho điều gì? Dịch mà chúng ta nói đến rốt cuộc là gì? Liệu điều này có khiến bạn suy nghĩ thêm nhiều điều không?
Thứ ba: Vì Số được dùng để tính toán sự biến đổi của Khí và tính chất của Tượng, nên Bát Quái nhất định phải có hai loại, chứ không phải ba hay bốn! Thậm chí, chúng ta có thể tự suy luận rằng: Một Bát Quái dùng để tính Khí, còn Bát Quái kia dùng để tính Tượng (chất). Đây cũng chính là lý do tại sao Bát Quái được chia thành Tiên Thiên Bát Quái và Hậu Thiên Bát Quái. Cách suy nghĩ này liệu có giúp bạn dễ dàng phân biệt sự khác biệt trong cách sử dụng giữa Tiên Thiên Bát Quái và Hậu Thiên Bát Quái không?
Những điều trình bày ở trên là phần luận giải nâng cao về Dịch trong bài học lần này, hy vọng sẽ giúp ích cho các bạn trên con đường học tập và nghiên cứu Dịch.
Mặc dù những gì chúng ta thảo luận đều là nguyên lý của Dịch, nhưng trong Lục Pháp, những nguyên lý này cũng không thể xem nhẹ. Cần biết rằng Lục Pháp vốn bắt nguồn từ Dịch, nên nguyên lý và cách ứng dụng của chúng thực sự có thể tương thông với nhau!
Thực tế, Tứ Quyết, Nhất Pháp trong Lục Pháp là những công thức cố định, nói thẳng ra là học là hiểu ngay, chỉ khác nhau ở mức độ kinh nghiệm sâu hay cạn mà thôi!