Tương truyền thời Đại Vũ trị thuỷ, một thần quy xuất hiện bên bờ sông Lạc, những khắc vạch trên lưng được vẽ thành đồ thư, vì rất giống Hà Đồ nên gọi là Lạc Thư. Chí lý ẩn trong sách vô cùng, ảnh hưởng hậu thế rất lớn.
1. Khẩu quyết Lạc Thư
Đới Cửu, lý Nhất; tả Tam, hữu Thất; Nhị — Tứ vi kiên; Lục — Bát vi túc; Ngũ cư trung vị.
Dịch nghĩa: Trên đội 9, dưới đạp 1; bên trái 3, bên phải 7; hai vai là 2 và 4; hai chân là 6 và 8; số 5 ở chính giữa.
| 4 | 9 | 2 |
| 3 | 5 | 7 |
| 8 | 1 | 6 |
Hình 6: Lạc Thư số.
2. Bốn lý luận của Lạc Thư
2.1. Âm dương phân dụng
Số dương nằm ở bốn phương chính, số âm nằm ở bốn phương góc. Bản chất âm dương vốn khác nhau: số dương cương cường nên làm chủ tể trời đất, số âm nhu nhược nên làm phụ thuộc. Dương thịnh mà âm hợp, âm dương song hành mà không trái nghịch — đó là lý âm dương phân dụng.
2.2. Âm dương vốn tương đối lại tương hợp
Nhìn qua thì chín số rối loạn không quy tắc, nhìn kỹ thì dọc, ngang, chéo tổng ba số đều bằng 15. Ngoại tượng vạn vật có thể không giống nhau, nhưng bên trong luôn có một khí cơ cân bằng tồn tại. Nếu trừ số 5 ở trung tâm thì các số đối góc đều tổng bằng 10, cho biết khí đối góc có thể thông nhau qua trung cung. Đây là lý âm dương vốn tương đối lại tương hợp.
2.3. Hà Lạc tương thông
Vì Hà Đồ và Lạc Thư đều là số chứa lý, nên số của hai bên có thể thông nhau. Người học được phép mượn số Hà Đồ đặt vào vị Lạc Thư để đọc ra tầng nghĩa mới — đây là chìa khoá của nhiều phép luận về sau.
2.4. Ngũ hành nghịch khắc
Đem số Hà Đồ thay vào số Lạc Thư sẽ thành: 1—6 thuỷ nghịch khắc 2—7 hoả, 2—7 hoả nghịch khắc 4—9 kim, 4—9 kim nghịch khắc 3—8 mộc, 3—8 mộc chuyển quan lại khắc 5—10 thổ, 5—10 thổ hồi khắc 1—6 thuỷ. Cứ như vậy tuần hoàn ngược chiều kim đồng hồ mà nghịch khắc: thuỷ — hoả — kim — mộc — thổ. Nhờ nghịch khắc mà sinh mệnh tiến hoá không ngừng, bánh xe thời không mới tiến lên.
3. Vì sao Lạc Thư là gốc của phi tinh
Hà Đồ chủ thể, Lạc Thư chủ dụng. Lạc Thư chủ tể sự lưu hành của khí cơ đại địa, nên mọi phép bay số — phi tinh, bài sơn, an vận — đều đi trên cửu cung Lạc Thư. Thuộc Lạc Thư đến mức nhắm mắt cũng dựng được cửu cung là điều kiện bắt buộc trước khi học phần Nguyên Vận và Kim Long.