Tính danh học là môn xét cái tên. Một cái tên được gọi hàng vạn lần trong đời, nên người xưa tin nó có sức định hình. Ngày nay ta hiểu thêm: tên tác động qua ấn tượng xã hội, qua cách người khác đối xử với ta, và qua chính hình ảnh ta tự nhận.
Ba trường phái
- Ngũ cách bút hoạ (gốc Nhật – Hoa): đếm số nét chữ Hán của họ tên, lập năm cách Thiên – Nhân – Địa – Ngoại – Tổng, tra vào bảng 81 số linh động.
- Âm – nghĩa: xét thanh điệu, độ dễ đọc, nghĩa từ, sự tránh trùng huý và tránh liên tưởng xấu. Đây là phần thực dụng nhất với tiếng Việt.
- Bổ dụng thần: lập bát tự đứa trẻ, tìm hành còn thiếu hoặc hành cần dùng, chọn chữ mang bộ thủ hoặc nghĩa thuộc hành ấy.
Vì sao nên dùng cả ba
Chỉ dùng bút hoạ thì tên có thể đẹp số mà khó đọc, khó nhớ. Chỉ dùng nghĩa thì thiếu tính hệ thống. Nhà Liên Hoa dùng quy trình: bát tự trước để định hành → chọn nhóm chữ theo hành → lọc bằng âm nghĩa → cuối cùng tinh chỉnh bằng ngũ cách.
Đặc thù tiếng Việt
Tên Việt thường ba tới bốn chữ, có tên đệm mang thông tin dòng họ và giới tính. Nhiều chữ Việt không còn chữ Hán tương ứng rõ ràng (Tâm, Hằng thì có; Trâm Anh, Bảo Ngọc thì có; nhưng các tên thuần Việt như Hương Giang, Mây thì phải quy ước). Bài sau sẽ nói cách xử lý.
Điều nên nhớ
Không có cái tên nào cứu được một đứa trẻ không được dạy dỗ, và cũng không có cái tên nào hại nổi một người có nết. Tính danh học là bước chuẩn bị chu đáo của cha mẹ, nên làm với tâm thế đó.