Câu 'tiên thiên vi thể, hậu thiên vi dụng' là chìa khoá để không lẫn lộn hai vòng bát quái. Thể là cái khung bất biến, dụng là cái vận hành trong thời gian.
Bốn điểm khác nhau
Một, tiên thiên đối xứng tuyệt đối, hậu thiên xếp theo vòng khí. Hai, tiên thiên Càn Nam Khôn Bắc, hậu thiên Ly Nam Khảm Bắc. Ba, số tiên thiên Càn 1 tới Khôn 8; số hậu thiên là số Lạc Thư Khảm 1 tới Ly 9. Bốn, tiên thiên nói bản thể vũ trụ, hậu thiên nói sự vận động của khí trên mặt đất.
Khi nào dùng vòng nào
Đo hướng nhà, chia cung trạch, phi tinh, chọn bếp cửa: dùng hậu thiên. Luận thuỷ khẩu, phối long với hướng, huyền không đại quái, xét cặp đối và số hợp thập: dùng tiên thiên. Nhiều bài toán cao cấp dùng cả hai — lấy tiên thiên làm thể, hậu thiên làm dụng, chồng lên nhau mà đọc.
Lỗi thường gặp
Người mới hay lấy tranh bát quái tiên thiên treo rồi luận phương vị nhà, dẫn tới sai lệch toàn bộ. Phương vị thực địa luôn theo hậu thiên. Ngược lại, khi tính thuỷ pháp mà cứ bám hậu thiên thì không ra được quy luật hợp thập.
Cách học đúng thứ tự
Học thuộc tám quẻ và ba hào trước, rồi thuộc vòng hậu thiên vì dùng hằng ngày, sau mới học vòng tiên thiên và các phép phối. Xem Bát quái tiên thiên, Bát quái hậu thiên và Cách nhớ và vẽ bát quái.
Một câu tóm
- Thể bất động, dụng vận hành.
- Xem nhà lấy hậu thiên, luận thuỷ lấy tiên thiên.