Bát quái tiên thiên, còn gọi là bát quái Phục Hy, là cách xếp tám quẻ theo lẽ đối đãi của trời đất. Đây là cái thể — cái khung tĩnh — của Dịch học.
Trật tự vòng tiên thiên
Càn ở chính Nam, Khôn ở chính Bắc, Ly ở chính Đông, Khảm ở chính Tây. Đoài Đông Nam, Tốn Tây Nam, Chấn Đông Bắc, Cấn Tây Bắc. Lưu ý: phương vị tiên thiên theo cách vẽ cổ trời trên đất dưới, không trùng với phương địa lý của vòng hậu thiên.
Quy luật đối đãi
Điểm tinh diệu của bát quái tiên thiên là mỗi cặp quẻ đối tâm đều ngược nhau đủ cả ba hào: Càn đối Khôn, Ly đối Khảm, Chấn đối Tốn, Cấn đối Đoài. Cộng số tiên thiên của mỗi cặp luôn bằng chín. Càn 1, Đoài 2, Ly 3, Chấn 4, Tốn 5, Khảm 6, Cấn 7, Khôn 8.
Ý nghĩa triết lý
Vòng tiên thiên diễn cái lẽ trời đất định vị, núi đầm thông khí, sấm gió xô nhau, nước lửa không ghét nhau. Nó mô tả cấu trúc gốc của vũ trụ trước khi khí vận hành, nên gọi là tiên thiên vi thể.
Dùng vào đâu
Trong phong thuỷ, số tiên thiên và cặp đối tiên thiên được dùng nhiều trong thuỷ pháp, trong huyền không đại quái và trong phép luận long mạch. Xem tiếp Ứng dụng tiên thiên trong thuỷ pháp và Tiên thiên vi thể — hậu thiên vi dụng.
Ghi nhớ
- Cặp đối tiên thiên ngược nhau cả ba hào.
- Số tiên thiên hai quẻ đối cộng lại bằng 9.