Ngũ hành địa chi là bảng phân hành của mười hai chi, gốc của mọi phép luận sinh khắc. Không nắm ngũ hành địa chi thì không thể đọc được một lá bát tự hay một cục trạch nhật.
Bảng hành của mười hai chi
Hợi và Tý thuộc thuỷ, chủ mùa đông và phương Bắc. Dần và Mão thuộc mộc, chủ mùa xuân và phương Đông. Tỵ và Ngọ thuộc hoả, chủ mùa hạ và phương Nam. Thân và Dậu thuộc kim, chủ mùa thu và phương Tây. Thìn, Tuất, Sửu, Mùi thuộc thổ, nằm ở bốn góc cuối mỗi mùa, làm cầu chuyển giữa hai hành.
Âm dương của địa chi
Tý, Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất là dương, khí mạnh và hướng ra. Sửu, Mão, Tỵ, Mùi, Dậu, Hợi là âm, khí tụ và hướng vào. Trong ngũ hành địa chi, cùng một hành luôn có một chi dương và một chi âm, riêng thổ có tới bốn chi vì thổ giữ vai trò trung gian.
Sinh khắc thực tế
Thuỷ sinh mộc, mộc sinh hoả, hoả sinh thổ, thổ sinh kim, kim sinh thuỷ. Ngược lại thuỷ khắc hoả, hoả khắc kim, kim khắc mộc, mộc khắc thổ, thổ khắc thuỷ. Khi hai chi gặp nhau, phải xét cả hành lẫn âm dương: cùng hành khác âm dương thì dễ hoà, cùng hành cùng âm dương thì dễ tranh.
Vận dụng khi chọn ngày và hướng
Ngày có chi sinh cho hành của gia chủ thì thuận, ngày có chi khắc thì nên tránh việc lớn. Phương vị cũng vậy: mở cửa, đặt bếp nên nương theo hành tương sinh. Đọc tiếp Địa chi tàng can để hiểu vì sao một chi thổ vẫn có thể phát ra khí kim hoặc khí mộc.
Ghi nhớ
- Thổ có bốn chi: Thìn kho thuỷ, Tuất kho hoả, Sửu kho kim, Mùi kho mộc.
- Xét ngũ hành địa chi phải kèm mùa vượng suy mới đủ.