Bài này biến lý thuyết hình thế thành một bảng kiểm mà bất kỳ ai đi xem đất cũng dùng được, không cần la bàn.
Lý thuyết: vì sao mười tiêu chí này đủ dùng
Mười tiêu chí trên chính là bốn chữ Long – Sa – Huyệt – Thuỷ diễn đạt bằng ngôn ngữ đời thường, cộng thêm hai yếu tố hiện đại là hạ tầng và quy hoạch. Người không học phong thuỷ vẫn kiểm tra được, mà kết quả không khác người có nghề bao nhiêu.
Cách tính: chấm điểm từng tiêu chí
| Tiêu chí | 2 điểm | 1 điểm | 0 điểm |
|---|---|---|---|
| Tựa sau | Nhà cao vừa, đồi thoải | Tường rào, cây lớn | Trống hoác, vực |
| Ôm hai bên | Cân đối cả hai | Một bên có | Không bên nào |
| Minh đường | Rộng, sạch, thoáng | Hẹp nhưng thông | Bí hoặc trống hoác |
| Nước | Ôm vòng, chảy chậm | Ở xa, ít ảnh hưởng | Xộc thẳng, xói chân |
| Gió | Hiu nhẹ | Có lúc mạnh | Lùa thẳng quanh năm |
| Đất | Chắc, thoát nước tốt | Cần gia cố nhẹ | Sình lầy, hay ngập |
| Đường vào | Cong, tiếp cận bên | Thẳng nhưng xa | Đâm thẳng cửa |
| Lân cận | Yên tĩnh, sạch | Bình thường | Nhà máy, bãi rác, cột điện |
| Thoát nước | Có hệ thống rõ | Tự thấm | Đọng, ngập |
| Quy hoạch | Ổn định | Chưa rõ | Sắp mở đường xuyên qua |
Tổng từ 15 điểm trở lên là đất dùng tốt; 10–14 điểm cần cải tạo; dưới 10 điểm nên cân nhắc lại.
Ứng dụng: mẹo đi thực địa
- Đi hai lần: một lần buổi sáng, một lần chiều muộn để thấy nắng và gió.
- Đi vào ngày mưa nếu có thể — thấy ngay chỗ đọng nước.
- Hỏi hàng xóm lâu năm về ngập lụt và tiếng ồn.
- Kiểm tra bản đồ quy hoạch trước khi đặt cọc.
- Đứng yên tại lô đất năm phút, không nói chuyện, ghi lại cảm giác đầu tiên.
Ví dụ minh hoạ
Khách so sánh ba lô đất cùng giá. Lô 1: 17 điểm, có tựa là dải nhà thấp phía Bắc, đường vào cong, thoát nước tốt. Lô 2: 12 điểm, hình thế đẹp nhưng tỉnh lộ đâm thẳng vào mặt tiền. Lô 3: 8 điểm, nền trũng, mùa mưa ngập 20 cm, sát trạm biến áp.
Chọn lô 1. Lô 2 vẫn dùng được nếu chấp nhận chi phí làm sân đệm và lệch cổng; lô 3 loại thẳng vì hai lỗi nền và hạ tầng đều tốn kém và không sửa dứt điểm được.
Sau ba năm, lô 3 được bán lại lỗ vì chủ mới phát hiện chi phí tôn nền vượt dự tính — điều có thể thấy trước ngay từ buổi đi thực địa đầu tiên.