Với âm trạch, phái hình thế đặt tiêu chuẩn cao hơn dương trạch, vì một khi đã an vị thì rất khó điều chỉnh.
Lý thuyết: đất tốt cho âm trạch
Đất huyệt tốt là đất mịn, chắc tay, hơi ẩm nhưng không sũng, màu tươi và đồng nhất. Đất tơi rời, lẫn đá vụn, hoặc sũng nước là đất không giữ khí.
Độ sâu huyệt phụ thuộc mực nước ngầm và tầng đất chắc; nguyên tắc là đáy huyệt nằm trong tầng đất đồng nhất, cách mực nước ngầm cao nhất ít nhất nửa mét.
Cách tính: quy trình khảo sát đất mộ
- Chọn vùng theo thế long – sa – thuỷ như dương trạch.
- Đào ba hố thử sâu 1,5 m tại các điểm dự kiến.
- So sánh chất đất, chọn hố có đất mịn và đồng nhất nhất.
- Đổ nước vào hố, đo tốc độ thấm — quá nhanh là đất rời, quá chậm là đất bí.
- Quay lại sau mưa lớn kiểm tra đọng nước.
- Định thuỷ khẩu và hướng thoát nước quanh khu.
Ứng dụng: những nơi tuyệt đối tránh
- Nơi từng là ao hồ lấp, bãi rác, nền nhà máy cũ.
- Chân vực, mép sạt lở, nơi nước xói.
- Ngay dưới đường điện cao thế hoặc sát đường sắt.
- Nơi mạch bị đường lớn cắt ngang.
- Đất trũng đọng nước quanh năm.
- Sát chỗ giao nhau của hai dòng nước chảy xiết.
Ví dụ minh hoạ
Gia đình chọn được khu sườn đồi thoải: có tựa, hai bên gò ôm, trước mặt cánh đồng làm minh đường, mương nước khuất sau rặng cây.
Đào ba hố thử: hố A đất vàng mịn, khô ráo; hố B lẫn đá vụn; hố C sâu 1,1 m đã gặp nước. Chọn khu vực quanh hố A.
Sau trận mưa 100 mm, khu A không đọng, nước chảy men theo rãnh tự nhiên xuống mương. Định huyệt tại đó, đáy huyệt sâu 1,4 m — vẫn trong tầng đất vàng đồng nhất.
Đây là quy trình mà kỹ sư địa chất nào cũng công nhận, chỉ khác ở chỗ phái hình thế đặt thêm yêu cầu về thế đất và tầm nhìn cho người tới viếng.