Quẻ Khôn đóng ở phương Nhị Hắc, gồm ba sơn Mùi — Khôn — Thân. Trong Quá Lộ Âm Dương, cung này ứng với lão mẫu (người mẹ, người vợ), bụng — tỳ vị.
Bài viết trình bày đủ hai vế: Luận Thuỷ — khi cung có ao hồ, mương rãnh, đường đi; và Luận Sa — khi cung có gò cao, nhà lớn, núi non. Mỗi sơn đều có nguyên thơ đoán ngữ và lời chú giải ứng dụng.
2. Quẻ Khôn (坤卦)
2.1 Luận Thủy ở phương Nhị Hắc (二黑方)
Đây là vị trí Hậu Thiên của Khôn Quẻ, bao gồm các phương Mùi, Khôn, Thân.
Mùi Thủy (未水)
Mùi thủy sinh đạo tặc, việc phạm tịch thu tài sản, Hình nếu nghiêng bay đi, chiến trường tìm xương cốt.
Chú giải: Mùi Thủy là loại nước không cát lợi, chủ về việc sinh ra đạo tặc, đặc biệt ứng nghiệm rõ rệt ở phòng thứ ba trong gia đình. Nếu Mùi Thủy có hình dạng nghiêng xiên, chảy xiết (góc 45 độ), chủ về nam đinh trong nhà sẽ bị đưa ra chiến trường và chết trận, đặc biệt ứng nghiệm ở phòng thứ ba.
Khôn Thủy (坤水)
Khôn thủy hại vợ cả, hiền thê khó sống lâu, Hình nếu Phá Quân dạng, định chủ bệnh chướng mà chết.
Chú giải: Khôn Thủy bất lợi cho phụ nữ, chủ về sức khỏe và vận trình không tốt. Nếu người phụ nữ đó không hiền lương, ngược lại sẽ không gặp quá nhiều trắc trở về sức khỏe và vận may, chỉ là danh tiếng không tốt. Nhưng nếu người phụ nữ đó hiền lương, nếu không tổn hại danh tiếng thì sẽ tổn hại sức khỏe, chủ về bệnh tật triền miên, thọ mệnh không dài.
Nếu hình dạng Khôn Thủy rời rạc, không chỉnh tề (dạng Phá Quân), ảnh hưởng xấu sẽ được phóng đại. Khôn chủ về bụng, nên sẽ chủ về bệnh chướng bụng mà chết. Hiện nay, thường biểu hiện là bệnh tích nước trong bụng (cổ trướng), các khối u bướu ở vùng bụng, v.v.
Thân Thủy (申水)
Thân thủy hại con gái út, cũng chủ chết nơi đất khách, Hình như đoàn viên tụ, định chủ là "phi nương".
Chú giải: Sơn Thân giao tiếp với quẻ Đoài. Đoài đại diện cho thiếu nữ (con gái út), do đó Thân Thủy thường gây bất lợi cho con gái út. Quẻ Đoài có Canh là tượng của cường đạo, bạo lực. Vì vậy, Thân Thủy chủ về con gái út ra ngoài gặp cường đạo mà mất mạng.
Nếu hình dạng Thân Thủy giống như tụ tập thành vòng tròn, đoàn viên, chủ về con gái út sẽ tư thông với người khác mà bỏ trốn theo họ (tức là "phi nương" – người phụ nữ bỏ nhà theo trai).
Tổng Luận Nhị Hắc Thủy (二黑水当先)
Nhị Hắc nước ở trước, phù thủy, tiểu cô tiên, Chảy thông Bính Ngọ, con trai chết trước cha, Thủy Long nhập vị Đoài, âm tà cùng một chỗ ngủ, Hình như miệng ba chạc, dao bay bên cạnh vợ.
Chú giải: Nếu toàn bộ cung Khôn đều có nước, Khôn thuộc âm, đại diện cho phụ nữ, chủ về trong nhà sẽ xuất hiện phù thủy. Con gái út, con dâu út trong nhà dễ bị ứng nghiệm nhất, thường gặp "tà bệnh" (bệnh lạ, bệnh ma quỷ) và những chuyện quái dị.
Nếu nước ở cung Khôn chảy thông đến sơn Bính, Ngọ của quẻ Ly, thì trưởng nam (phòng cả) và thiếu nam (phòng ba) sẽ không thọ, chết trước cha mẹ (bạch phát nhân tống hắc phát nhân - người tóc bạc tiễn người tóc đen).
Nếu nước ở cung Khôn chảy thông đến quẻ Đoài, trong nhà sẽ có người âm tà, có khả năng giác quan thứ sáu đặc biệt và những năng lực mà người bình thường không có. Nhưng dù sao đây cũng là người âm tà, đa phần là phụ nữ, bất lợi cho chồng và con cháu. Ảnh hưởng đến chồng và con cháu cần phải kết hợp với cung vị của người đó và vận hạn lưu niên để xác định.
Nếu hình dạng nước Khôn giống như miệng ba chạc, phân lưu đi, thì phụ nữ trong nhà sẽ là người âm tà và thọ mệnh không dài. Dễ bị tự thương bằng vật sắc nhọn hoặc bị người khác gây thương tích mà chết. Thực tế, chúng ta thấy nhiều thầy phù thủy dân gian đã từng có kinh nghiệm tự làm tổn thương bản thân, đây chính là một trong những nguyên nhân.
2.2 Luận Sa (Sơn) ở phương Nhị Hắc (二黑方)
Đây là vị trí Hậu Thiên của Khôn Quẻ, bao gồm các phương Mùi, Khôn, Thân.
Mùi Sa (未砂)
Mùi sa có thể phát tài, hành vi không chính đáng, Quân phú cùng thổ phỉ, tiếng xấu lan sáu đường, Hình nếu ngủ tối tú lệ, thủy xấu chiếu là hỏng, Cũng có thể đặt điền trang, nông gia vui vẻ hòa hợp.
Chú giải: Mùi Sa chủ về việc sinh ra quân lính, thổ phỉ và những người có nghề nghiệp chính thuộc giới xã hội đen. Hành vi không chính đáng, danh tiếng không tốt, nhưng lại có thể tích tụ của cải bất chính. Nếu hình dạng Mùi Sa đoan chính và tú lệ (như ngủ yên tĩnh trong đêm), cũng có thể đạt được tài sản bằng phương tiện chính đáng. Dựng nhà lập nghiệp, người già trẻ hòa thuận.
Khôn Sa (坤砂)
Khôn sa chất chồng nổi lên, thực là hoa Thượng Nguyên, Phụ nữ nắm giữ gia chính, uống rượu ca hát, Con gái đứa nào cũng đẹp, phát phúc mừng tuổi xuân, Nếu được Cấn thủy chiếu, tài lộc huyết phát vô bờ, Không cho hình Phá Quân, bảy chạc và xiên bay.
Chú giải: Nếu sơn Khôn có Sa chồng chất lên nhau, trong điều kiện xã hội tốt đẹp, gia đình sẽ phát đạt, giàu có. Hơn nữa, phụ nữ nắm giữ việc nhà, có cuộc sống sung túc (có rượu có thức ăn có tơ lụa), gia đạo hưng thịnh.
Khôn thuộc âm, mẹ có năng lực, con gái xinh đẹp, là gia đình phát phúc hưng thịnh. Nếu Khôn Sa kết hợp với Cấn Thủy, chủ về đại phát. Nếu hình dạng Khôn Sa không ngay ngắn, rời rạc, có nhiều nhánh rẽ và thế xiên bay, thì cũng chủ về trong cát có hung, không được đẹp đẽ hoàn toàn.
Thân Sa (申砂)
Thân sa con gái đẹp, mặt tròn cùng chân dài, Hình nếu nhọn tú lệ nổi lên, cần cù thông đạo lý, Nếu cùng Dần thủy chiếu, vẽ tranh đẹp mỹ miều.
Chú giải: Thân Sa chủ về con gái trong nhà xinh đẹp, có khuôn mặt tròn và đôi chân dài. Nếu hình dạng Thân Sa cao vút, sắc nhọn và tú lệ, chủ về con gái cần cù, hiểu biết đạo lý. Nếu có Dần Thủy ở phương đối diện tương ứng chiếu rọi, Dần Thủy chủ về người có tài năng nghệ thuật, họa sĩ, do đó Thân Sa và Dần Thủy chắc chắn sẽ sinh ra con gái giỏi về hội họa (đan thanh).
Tổng Luận Nhị Hắc Sa (二黑砂完全)
Nhị Hắc sa hoàn toàn, Kim Thành một khi chiếu ngủ yên, Thượng trung đinh tài thịnh, nhà giàu tích bạc tiền, Nếu được Cấn thủy chiếu, phúc thọ lại song toàn, Cục lớn quan thanh chính, nội trợ có hiền tài.
Chú giải: Nếu toàn bộ cung Khôn đều có Sa, thì đây là cực kỳ cát lợi. Kim Thành (thành vàng) ý chỉ đây là một nơi tốt để an nghỉ (đối với âm trạch) hoặc cư trú (đối với dương trạch). Trong điều kiện xã hội ở giai đoạn thượng trung (vận khí tốt), nhân đinh và tài lộc sẽ thịnh vượng. Gia đình có khả năng tích lũy tài sản, trở thành gia đình giàu có.
Nếu lại được nước từ sơn Cấn tương ứng chiếu rọi, thì sẽ có tài lộc, phúc đức và thọ mệnh đều đầy đủ. Nếu thế cục của quẻ Khôn lớn và đoan chính, còn chủ về trong nhà sẽ xuất hiện quan chức thanh liêm chính trực, và phụ nữ sẽ là người vợ hiền thục, giỏi việc nội trợ.