Người xưa xếp thứ tự "nhất thanh, nhì sắc, tam hình" — giọng nói đứng trên cả khí sắc và hình thể. Trước đó nữa còn là xương cốt tổng quát của cả con người.
1. Những nét đại cương về thân thể
Nguyên tắc gốc là cân xứng: đầu, mình, tay chân phải hợp nhau. Người đầu to mà thân nhỏ, hoặc thân dài mà chân ngắn quá mức, đều là mất cân đối — đời sống thường có chỗ khập khiễng tương ứng.
- Cốt thắng nhục (xương trội hơn thịt): người khắc khổ, ý chí bền, chịu được vất vả nhưng cuộc sống thiếu phần thư thái.
- Nhục thắng cốt (thịt trội hơn xương): hưởng thụ tốt, dễ chịu trong quan hệ nhưng thiếu sức bật khi gặp nghịch cảnh.
- Cốt nhục tương xứng, da nhuận: cách tốt nhất, phúc lộc bền.
- Dáng đi: vững, đều, không lắc lư là người đáng tin. Đi mà thân trên đổ về trước quá nhiều thường vội vã, hấp tấp trong quyết định.
2. Xương đầu
Xương đầu là nền tảng. Đầu tròn đầy, có gờ xương nổi tự nhiên (không gồ ghề lồi lõm) là người có căn cơ tốt. Đầu lép ở phía sau thì tuổi thơ thiếu chỗ dựa. Xương đầu nổi thành cục lộn xộn thì tính khí bất thường.
3. Thần thái
Thần là thứ khó tả nhất nhưng người có kinh nghiệm nhận ra ngay trong mấy giây đầu gặp gỡ. Cách quan sát:
- Thần tàng (thần ẩn): lúc bình thường trông điềm đạm, khi cần thì ánh mắt và khí thế bừng lên. Đây là thượng cách — người có nội lực.
- Thần lộ: lúc nào cũng phô ra, nói nhiều, mắt hoạt động không ngừng. Người này dễ gây ấn tượng ban đầu nhưng hụt hơi về sau.
- Thần tán: ánh mắt và cử chỉ rời rạc, không tụ. Tinh thần suy, việc gì cũng dở dang.
- Quan sát lúc đương số không để ý — thần thái thật lộ ra khi người ta ngừng diễn.
4. Giọng nói
Giọng nói phát từ đan điền, đi qua lồng ngực rồi mới ra ngoài, nên nó phản ánh khí lực thật của một người. Nghe giọng cần nghe ba thứ: độ vang, độ trong và chỗ phát ra hơi.
- Tiếng kim (hơi trầm hoặc hơi cao mà ngân): trong, vang, dứt câu gọn — người có uy, nói được làm được.
- Tiếng thổ: trầm, đục nhưng đầy — bền bỉ, đáng tin, hợp việc dài hơi.
- Giọng phát ra ở cổ họng, hụt hơi cuối câu: khí lực yếu, dễ nản, sức khoẻ cần giữ gìn.
- Giọng the thé, gấp gáp: tâm tính nóng, hay thay đổi ý.
- Nam mà giọng như nữ, nữ mà giọng như nam: đời sống riêng thường nhiều trắc trở, cần xem thêm các bộ vị khác trước khi kết luận.
Một điểm quan trọng: giọng nói và thần thái có thể phủ định phần lớn khuyết điểm của hình tướng. Người hình tướng bình thường mà thanh âm và thần thái tốt vẫn là người quý.
Nguồn tham khảo: sách “Tướng Thuật Căn Bản”, biên soạn lại theo hệ thống Nhân Tướng Liên Hoa.