Trong tướng thuật có câu “mắt hỏng thì mũi tốt cũng vô ích”. Mắt chủ sự lựa chọn — mà mọi hoạt động đều bắt đầu từ một lựa chọn.
1. Ba thứ cần xem ở mắt
Xem mắt là xem ba lớp: hình mắt, tròng mắt và quang mắt. Trong đó quang mắt quan trọng nhất, hình mắt nhẹ nhất.
2. Độ trong của tròng mắt
Người xưa nói “đen trắng phân minh”: chỗ đen ra đen, chỗ trắng ra trắng.
- Tròng đen loang nhoè: trí lực kém.
- Tròng trắng đục, nổi gân, hoặc trắng dã: dễ hành động sai quấy, dẫn tới sụp đổ, tai hoạ.
- Tròng đen ngả nâu, phát quang như mắt mèo (một loại dị quang): khôn ngoan và kiên nhẫn khác thường, nhưng thích dùng kỹ xảo hơn chính đạo. Khi xem cho người phương Tây phải hiểu điều này để tránh nhầm.
- Có vằn đỏ sắc nét xuyên qua con ngươi: sách xếp vào tướng hung tử, nhưng thực tế thường chỉ là một tai nạn lớn. Cần phân biệt với tình trạng mắt đỏ, nổi mạch máu thông thường.
3. Quang mắt — phần quyết định
Từ đáy mắt có ánh sáng phản chiếu, cộng với một thứ "tia" khó gọi tên — cả hai tạo thành quang mắt.
- Thượng cách: ánh mắt sáng nhưng trong, cho người đối diện cảm giác yên bình, dễ chịu, không phát thành tia.
- Hung quang: ánh mắt phát thành tia, giống ánh mắt người đang giận dữ nhưng nhẹ hơn và thường trực. Loại này không bền chí, kém trong dàn xếp quan hệ; tuỳ hình thái còn có thể là dâm tính, tham lam hoặc tàn nhẫn.
- Mắt có sắc đỏ: nếu không phải bệnh, thường là người từng trải qua nguy hiểm chết người hoặc từng chém giết, để lại dấu ấn lớn trong tâm hồn.
- Mắt không có ánh sáng, lờ đờ như say như mơ: tuy đôi khi hấp dẫn ở nữ giới, nhưng nhìn chung là người kém tu dưỡng, thiếu nghị lực và không bền chí.
- Đào hoa nhãn: nằm ở quang mắt chứ không phải hình mắt — ánh mắt lung linh, lúc nào cũng như đang cười hoặc như sắp khóc. Ở nữ là truân chuyên, ở nam là luỵ tình và mềm yếu.
Nhấn mạnh: một quang thái tốt chẳng những phủ định được toàn bộ khuyết điểm của hình mắt, mà còn giảm nhẹ cái xấu của mũi, quyền và cả vùng hạ đình. Đây là lý do người học tướng phải tập nhìn ánh mắt trước khi đo đạc hình dáng.
4. Vùng quanh mắt
Quanh mắt có nhóm cơ ngoài mà ít ai điều khiển được — chúng co giật theo cảm xúc. Vì cảm xúc dẫn dắt lựa chọn nên vùng mắt phản ánh xu hướng chọn lựa của con người: chọn bạn đời, chọn nghề, chọn cách sống.
- Giữa mày và mắt (tả phù hữu bật): chỉ tiện nghi sống, gián tiếp chỉ căn nhà đương số đang ở. Sáng đẹp và phẳng thì nhà cửa tươm tất; bị mày lấn thì nhà bừa bộn; lõm tối hay hẹp thì nhà tầm thường, chật chội. Lưu ý vùng này chỉ nói nơi ở, không nói quyền sở hữu.
- Đuôi mắt, gian môn: nếp nhăn nhỏ sát tròng mắt chỉ những mối tình thầm kín; nếp nhăn cắt vào gian môn chỉ rắc rối hôn nhân — tính chuyện ly dị, hoặc người phối ngẫu có quá khứ riêng.
- Ngoạ tằm và lệ đường: chỉ cảm xúc với con cái và cách nuôi dạy con. Lệ đường sậm đen, nhất là ở nữ, phải nhìn ngay xuống nhân trung; nếu nhân trung cũng có vấn đề thì đường con cái khó khăn.
Nguồn tham khảo: sách “Tướng Thuật Căn Bản”, biên soạn lại theo hệ thống Nhân Tướng Liên Hoa.