Nếu thước 38,8cm đo "khoảng trống mà khí đi qua", thì thước 42,9cm — gọi là thước Dương Trạch — đo "cái đặc mà người dùng": mặt bàn, thành ghế, tủ, giường, và cả kích thước phủ bì của ngôi nhà. Đồ vật vào cung đẹp thì người ngồi, người nằm, người ở đều được khí cát nâng đỡ.
1. Thước 42,9cm là thước gì?
Trong ba hệ thước Lỗ Ban, thước 42,9cm là thước Dương Trạch — chuyên đo kích thước phủ bì (kích thước bao ngoài) của đồ vật và công trình dương — nơi người sống sinh hoạt: bàn ghế, tủ, giường, sập, kệ, và phủ bì ngôi nhà. Khác với thước 38,8cm (Thông Thuỷ — đo lọt lòng cửa) và thước 52,2cm (Âm Phần — đo mồ mả, bàn thờ, tiểu quách), thước 42,9cm dùng cho "cái hữu hình mà thân người tựa vào".
Nguyên lý ngược lại với thước thông thuỷ: ở đây ta đo cái đặc, đo phủ bì — từ mép ngoài bên này sang mép ngoài bên kia — vì chính khối đồ vật ấy là chỗ khí tụ và là chỗ cơ thể tiếp xúc mỗi ngày.
2. Tám cung trên thước
Thước 42,9cm chia thành 8 cung, mỗi cung 5,3625cm, mỗi cung lại chia bốn chữ nhỏ. Bốn cung đỏ — cát, bốn cung đen — hung:
- ① Tài (cát): tài lộc dồi dào — đẹp cho mặt bàn làm việc, bàn thu ngân.
- ② Bệnh (hung): sinh bệnh tật — kỵ kích thước giường ngủ.
- ③ Ly (hung): ly tán, chia rẽ — kỵ bàn ăn, giường vợ chồng.
- ④ Nghĩa (cát): quý nhân, nghĩa khí — đẹp cho bàn khách, ghế hội họp.
- ⑤ Quan (cát): công danh thăng tiến — đẹp cho bàn làm việc, ghế chủ toạ.
- ⑥ Kiếp (hung): hao tài, trộm cướp.
- ⑦ Hại (hung): thị phi, tai hoạ.
- ⑧ Bản (cát): vững gốc, an định — cung kết, hồi quy về bản mệnh.
Hết một thước 42,9cm, tám cung lặp lại từ đầu. Kích thước 85,8cm (hai thước) lại rơi vào cung Tài — nên đồ vật lớn vẫn vào cung đẹp được.
3. Đo phủ bì bàn ghế
Khi đo bàn ghế, đặt thước căng ngang phủ bì mặt bàn — từ mép ngoài cùng bên trái sang mép ngoài cùng bên phải, kể cả phần gỗ loè ra. Không đo lọt lòng giữa hai chân, vì phần trống ấy thuộc đạo của thước 38,8cm.
Bộ bàn ghế phòng khách nên vào cung Tài, Nghĩa; bàn làm việc nên vào Tài, Quan. Cả chiều dài lẫn chiều rộng mặt bàn đều nên vào cung đỏ — chiều quan trọng hơn là chiều dọc theo thân người khi ngồi.
4. Tủ và giường — hai vật dụng gần thân nhất
Tủ và giường là nơi cơ thể gần gũi nhất — giường ôm giấc ngủ, tủ giữ của cải. Cả hai đều đo phủ bì: giường đo từ mép ngoài khung giường, tủ đo từ mép ngoài thành tủ kể cả nóc.
Giường ngủ tuyệt kỵ cung Bệnh, Ly; nên vào Tài, Bản để giấc ngủ an, gối đầu vững. Tủ áo, tủ tài liệu nên vào Tài, Quan. Nếu kích thước đồ sẵn rơi vào cung đen, người thợ xưa thêm một viền gỗ mỏng hay bớt một lát chân — chỉ vài phân là đổi được cung.
5. Phủ bì ngôi nhà
Với công trình, thước 42,9cm đo kích thước phủ bì của nhà: chiều ngang mặt tiền, chiều sâu từ ngoài hè vào tới hậu, và cả bề ngang gian nhà chính. Nhà phủ bì vào cung đẹp thì toàn thể khí trạch đã đẹp một nửa, trước cả khi xét cửa.
Khi xây mới, gia chủ nên định phủ bì ngôi nhà vào cung Tài hoặc Bản ngay trên bản vẽ, rồi mới bố trí cửa theo thước 38,8cm. Thứ tự ấy — trạch trước, cửa sau — là thứ tự của nghề xưa: định hình thể trước, mở đạo khí sau.
6. Bảng kích thước đẹp thông dụng theo thước 42,9cm
- Cung Tài: 42,9 – 48,26cm; 85,8 – 91,16cm; 128,7 – 134,06cm.
- Cung Nghĩa: 58,99 – 64,35cm; 101,89 – 107,25cm; 144,79 – 150,15cm.
- Cung Quan: 64,35 – 69,72cm; 107,25 – 112,62cm; 150,15 – 155,52cm.
- Cung Bản: 80,44 – 85,8cm; 123,34 – 128,7cm; 166,24 – 171,6cm.
Tra kích thước trước khi đặt thợ, ghi rõ vào bản vẽ — đồ vật làm ra một lần, vào cung đẹp thì yên tâm dùng cả đời.
Thầy Vũ Giới — phongthuylienhoa thường dặn: thước là phương tiện, tâm làm chủ. Kích thước đẹp mà nhà không sạch, ý không thiện thì cung cát cũng khó phát huy. Định khí trước, an gia sau.