Địa tướng là phép xem tướng của đất. Người có cốt – nhục – huyết – thần, đất cũng vậy: cốt là mạch đá, nhục là tầng thổ, huyết là dòng nước, thần là khí sắc chung của cảnh. Nắm được bốn chữ này thì đứng trước một mảnh đất, bạn có ngay khung để nhìn.
Bốn tầng quan sát
- Cốt — sống núi, gò cao, nền đá ngầm. Cốt phải liền mạch, có khởi có phục. Cốt gãy vụn, đá lộ nhọn sắc là đất "lộ cốt", chủ người ở khắc khổ, hay tranh chấp.
- Nhục — lớp đất thịt. Nhục dày, tơi, ẩm vừa, màu tươi là đất có khí. Nhục mỏng trơ sỏi, hoặc nhão bùn thối là khí tán.
- Huyết — nước. Nước phải "hữu tình": chảy chậm, uốn ôm, có đến có đi mà không thấy chỗ đi. Nước xối thẳng, phản cung (cong lưng ra ngoài) là huyết nghịch.
- Thần — cái nhìn tổng thể. Đứng ở huyệt trường, thấy trong lòng dễ chịu, cây cối tươi, chim về, sương đọng buổi sớm không tan vội — đó là thần vượng.
Vì sao địa tướng đi trước la bàn
Trong nhà Liên Hoa, thứ tự làm việc luôn là Loan đầu trước — Lý khí sau. La bàn chỉ phân biệt tốt xấu trong một cuộc đất đã có khí; nếu cuộc đất vô khí thì hướng nào cũng vô nghĩa. Người mới học thường làm ngược: cắm la bàn trước rồi mới nhìn cảnh, nên hay kết luận sai.
Thực chiến: ba câu hỏi khi tới hiện trường
- Khí từ đâu tới? Đi ngược lên nguồn: sống đất, hàng cây, dãy nhà, con dốc. Cái gì cao và liền mạch dẫn tới điểm đứng, đó là long mạch của cuộc đất — kể cả trong đô thị.
- Khí dừng ở đâu? Khí gặp nước thì dừng, gặp gió thì tán. Tìm chỗ có vật cản mềm phía trước (minh đường, ao, sân rộng) và che chắn phía sau.
- Có được ôm giữ không? Trái – phải có tay long tay hổ (gò, nhà, cây) ôm vào, trước có án, sau có chẩm. Thiếu một bên thì phải bù bằng cách bố cục.
Ví dụ tính toán ứng dụng
Một khu đất 12 × 25 m ở ngoại ô, dốc thoải từ đông bắc xuống tây nam, mương nước chạy sát cạnh tây nam, phía đông bắc là dãy nhà xưởng cao 9 m.
- Cốt: sống dốc đông bắc → tây nam, liền mạch, đạt.
- Huyết: mương ở phía thấp, nước đi — đúng nguyên tắc "sơn quản nhân đinh, thuỷ quản tài lộc" khi nước tụ trước mặt. Nhưng mương chảy xối thẳng, cần trồng dải cây và làm bờ uốn để nước "chậm lại".
- Vị trí đặt nhà: lùi về phía đông bắc 1/3 chiều dài lô, tựa sườn cao, chừa minh đường rộng phía tây nam — tỷ lệ sân trước/sân sau khoảng 2:1.
- Nhà xưởng phía sau cao 9 m ở khoảng cách 20 m: coi là chẩm sơn, chấp nhận được (khoảng cách ≥ 2 lần chiều cao thì không bức).
Kết luận: cuộc đất dùng được, chỉnh loan đầu bằng cây và bờ nước rồi mới lấy hướng bằng la bàn ở bài sau.
Kinh nghiệm
Đi xem đất nên đi hai lần: một lần sáng sớm để nhìn sương và gió, một lần sau mưa để nhìn nước chảy về đâu. Nước sau mưa là bản đồ khí trung thực nhất, không sách nào tả thay được.