Toàn bộ kết luận của Đại Quái phụ thuộc vào một con số đo được ngoài hiện trường. Đo sai thì mọi phép luận phía sau đều vô nghĩa.
Lý thuyết: vùng chính quẻ và vùng ranh
Mỗi quẻ rộng 5 độ 37 phút 30 giây. Phần giữa quẻ, chiếm khoảng ba phần năm bề rộng, là vùng chính quẻ — kết luận đáng tin. Hai mép là vùng ranh — nơi sai số đo đủ sức đẩy sang quẻ bên cạnh.
Hướng rơi đúng ranh hai quẻ gọi là xuất quái. Xuất quái làm khí tạp, kết luận không rõ ràng, nên nguyên tắc là tránh.
Cách tính: quy trình đo chuẩn
- Tắt điện thoại, tháo đồng hồ kim loại, đứng cách kết cấu thép ít nhất 2 m.
- Đo tại ba điểm: giữa cửa chính, giữa nhà, mép ban công — mỗi điểm ba lần.
- Loại các giá trị lệch bất thường, lấy trung bình phần còn lại.
- Quy đổi sang quẻ theo bước 5,625 độ.
- Kiểm tra xem giá trị có nằm trong vùng chính quẻ không.
- Nếu rơi vùng ranh, đo lại bằng thiết bị khác hoặc đối chiếu bản vẽ.
Ứng dụng: nguồn sai số thường gặp
| Nguồn sai số | Mức ảnh hưởng | Cách loại trừ |
|---|---|---|
| Cốt thép sàn, cột | 1–5 độ | Đo ngoài trời, xa kết cấu |
| Điện thoại, loa nam châm | 2–10 độ | Cất xa khi đo |
| Trạm biến áp gần | 3–8 độ | Đo nhiều điểm, đối chiếu |
| Cầm la bàn nghiêng | 1–3 độ | Đặt trên mặt phẳng |
| Lệch từ thiên địa phương | 0–1 độ | Hiệu chỉnh theo bảng |
Cộng dồn các sai số này rất dễ vượt bề rộng của cả một quẻ. Đây là lý do phải đo nhiều lần và ở nhiều vị trí.
Ví dụ minh hoạ
Nhà chung cư tầng 12, đo tại phòng khách được 148 độ; đo lại ở ban công được 153 độ — chênh gần bằng bề rộng một quẻ.
Nguyên nhân: sàn bê tông cốt thép dày và hệ vách kỹ thuật ngay sau tường phòng khách. Kết quả ở ban công đáng tin hơn.
Đo thêm tại sảnh tầng trệt và ngoài sân, đối chiếu hướng công trình trên bản vẽ tổng mặt bằng: 152 độ 40 phút. Chốt giá trị này; nó nằm giữa quẻ nên kết luận vững.
Bài học: với nhà cao tầng, luôn đối chiếu số đo hiện trường với hướng công trình trong hồ sơ thiết kế.